Το Οικουμενικό Πατριαρχείο στη δίνη του Ψυχρού Πολέμου: η εκλογή του Πατριάρχη Αθηναγόρα (1948): Πρόλογος στο βιβλίο του Παύλου Σεραφείμ

Η ανά χείρας μελέτη επικεντρώνεται στην διερεύνηση των συνθηκών κάτω από τις οποίες ο Αθηναγόρας Σπύρου εξελέγη το 1948 Οικουμενικός Πατριάρχης. Τα όσα αποκαλύπτονται στο βιβλίο δικαιολογούν απόλυτα τον τίτλο «Το Οικουμενικό Πατριαρχείο στη δίνη του Ψυχρού Πολέμου» και αναδεικνύουν τη μοναδικότητα, αλλά και τη σπουδαιότητα της συγκεκριμένης εκλογής. Πρώτα απ’ όλα, όπως αποδεικνύεται από την μελέτη, η οποία βασίστηκε σε ανέκδοτο αρχειακό υλικό των διπλωματικών και εκκλησιαστικών αρχείων των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας, της Ελλάδας και της Τουρκίας, η συγκεκριμένη εκλογή υπήρξε αποτέλεσμα έξωθεν παρεμβάσεων από την πλευρά της Δύσης και δη των ΗΠΑ.

Είναι για πρώτη φορά που οι ΗΠΑ, τότε, όχι μόνο ασχολήθηκαν σε ανώτατο επίπεδο με τα τεκταινόμενα στον χώρο της Ορθοδοξίας, αλλά επενέβησαν καθοριστικά προκειμένου να εξασφαλίσουν τον φιλοδυτικό προσανατολισμό του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Επρόκειτο για μία εξέλιξη απόλυτα σύμφωνη με τα δόγματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής κατά την πρώτη φάση του Ψυχρού Πολέμου. Στο πλαίσιο της πολιτικής της «Ανάσχεσης» («Containment»), η εκκλησία αποτέλεσε και αυτή πεδίο σύγκρουσης της Δύσης με τον ιδεολογικό της αντίπαλο, την ΕΣΣΔ. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο βρισκόταν σε μια γεωγραφική περιοχή που είχε τεράστια στρατηγική σημασία. Όποια δύναμη την διαφέντευε ήλεγχε τα Στενά και τους δρόμους για όλη την Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Εγγύς και Μέση Ανατολή. Παράλληλα, οι δύο από τις τρεις χώρες στις οποίες το Οικουμενικό Πατριαρχείο είχε φυσική και πνευματική παρουσία (Ελλάδα και Τουρκία) αποτελούσαν (μαζί με την Συρία και το Ιράν) τις χώρες του λεγόμενου «Βόρειου Διαζώματος» («Northern Tier») Μέσης Ανατολής, οι οποίες σύμφωνα με την ψυχροπολεμική λογική της εποχής εκείνης θα χρησίμευαν ως το ανάχωμα για την αποτροπή της επέκτασης των Σοβιετικών στις θερμές θάλασσες, στην διώρυγα του Σουέζ και στα πετρέλαια της περιοχής. Συνεπώς, οι χώρες αυτές δεν θα έπρεπε να χαθούν για την Δύση.

Το ενδιαφέρον στοιχείο, όπως αποτυπώνεται στα διπλωματικά έγγραφα που παρατίθενται, είναι ότι για την Δύση του Ψυχρού Πολέμου τυχόν απώλεια του Οικουμενικού Πατριαρχείου μέσω της παρουσίας ενός φιλικού προς την Μόσχα Πατριάρχη θα λειτουργούσε ως Δούρειος Ίππος για την απώλεια ολόκληρης της περιοχής. Κάτι το οποίο η Δύση, δηλαδή οι ΗΠΑ, δεν ήταν διατεθειμένη να ανεχθεί.Στο πλαίσιο αυτό δεν δίστασαν οι ΗΠΑ να πιέσουν μέσω των συμμάχων τους στην περιοχή, δηλαδή των φιλοδυτικών κυβερνήσεων της Ελλάδας και της Τουρκίας, για την απομάκρυνση του μέχρι τότε Οικουμενικού Πατριάρχη Μαξίμου Ε΄, που δεν θεωρούνταν αρκετά φιλοδυτικός. Στην θέση του προώθησαν την ανάρρηση στον Οικουμενικό Θρόνο τού μέχρι τότε Αρχιεπισκόπου Βορείου και Νοτίου Αμερικής Αθηναγόρα, ο οποίος παρείχε όλα τα εχέγγυα. Ήταν ιδεολογικά φιλελεύθερος, άνθρωπος εμπιστοσύνης των ηγετικών προσώπων της αμερικανικής πολιτικής και είχε, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, την ικανότητα να αντιληφθεί την νέα πολιτική πραγματικότητα, συνάμα δε την ικανότητα να ελιχθεί πολιτικά στο νέο περιβάλλον.

Για το ίδιο το Οικουμενικό Πατριαρχείο η εκλογή του Αθηναγόρα ήταν ιδιαίτερης σπουδαιότητας. Καταρχάς αναδείχτηκε Πατριάρχης μία ισχυρή προσωπικότητα, που παρουσίασε έργο όπου και εάν διακόνησε. Κατά το διάστημα της αρχιεπισκοπίας του στην Αμερική εργάστηκε με ζήλο για την οργάνωση της εκεί ορθόδοξης εκκλησίας, παρέχοντάς της θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία της, αλλά και, κυρίως, τοποθετώντας την εκκλησία στο επίκεντρο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής των ΗΠΑ. Ανέπτυξε προσωπικές φιλικές σχέσεις με σημαίνοντα πρόσωπα της αμερικανικής κοινωνίας και κατάφερε οι θέσεις και οι απόψεις της ελληνικής ομογένειας να φτάνουν στα υψηλότερα κλιμάκια της αμερικανικής κυβέρνησης. Χαρακτηριστικό των σχέσεων αυτών είναι η σχέση εμπιστοσύνης που είχε με τον αμερικανό Πρόεδρο Χάρυ Τρούμαν.

Αλλά και ως Πατριάρχης ο Αθηναγόρας άφησε την προσωπική του σφραγίδα. Ακολούθησε μια εξωστρεφή πολιτική διοργανώνοντας διορθόδοξες και διαχριστιανικές συναντήσεις, ενώ δεν δίστασε να συναντηθεί και με τον Πάπα Παύλο ΣΤ’. Για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αλλά και γενικότερα τον συνδεόμενο με αυτό ορθόδοξο κόσμο, οι κινήσεις του Αθηναγόρα είχαν τεράστια σημασία. Μετέφεραν το Οικουμενικό Πατριαρχείο από το τοπικό επίπεδο στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων.
Όμως η εκλογή του αυτή καθαυτή, το 1948, είχε και κάποιες διαστάσεις, πρωτόγνωρες μέχρι τότε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Χαρακτηριστικότερες όλων είναι οι παρεμβάσεις εξωφαναριώτικων παραγόντων στη διαδικασία της εκλογής και η κατά συνέπεια μεταφορά του κέντρου των περί το Πατριαρχείο αποφάσεων εκτός Φαναρίου. Την αλλαγή αυτήν πολλοί από τους ιεράρχες του Φαναρίου δεν την αποδέχτηκαν και προσπάθησαν να αντιδράσουν. Οι συγκεκριμένες αντιδράσεις αποτυπώνονται ευκρινώς στις σελίδες του βιβλίου. Εξίσου όμως ευκρινώς και πέρα από κάθε αμφιβολία αποτυπώνεται και η συντριβή αυτών των αντιδράσεων.

Το ανά χείρας βιβλίο αποτελεί μία σύνθετη μελέτη. Αν και εξετάζει ένα γεγονός που άπτεται της εκκλησιαστικής ιστορίας υπερβαίνει το πεδίο αυτό και επεκτείνεται διεπιστημονικά στα πεδία της σύγχρονης Διπλωματικής και Πολιτικής Ιστορίας, καθώς και σε αυτό των Διεθνών Σχέσεων. Το κυριότερο όμως στοιχείο, πέρα από το προφανές και από μόνο του σπουδαίο γεγονός ότι για πρώτη φορά έρχονται στο φως της επιστημονικής έρευνας ζητήματα μέχρι τώρα παντελώς άγνωστα, είναι η συνεισφορά του βιβλίου στην θεώρηση των εκκλησιαστικών πραγμάτων και γενικότερα των σχέσεων θρησκείας και της διεθνούς πολιτικής του 20ού αιώνα. Οι εκκλησιαστικές εξελίξεις φωτίζονται από διαφορετικές πλευρές, εξετάζονται υπό νέο πρίσμα, ανάγονται σε ένα γενικότερο πλαίσιο και ερμηνεύονται συνολικά.

Ο σύνθετος αυτός τρόπος θεώρησης είναι δύσκολο να επιτευχθεί από έναν ερευνητή που εστιάζει αποκλειστικά στην Εκκλησιαστική Ιστορία, αλλά προϋποθέτει ιστορικές σπουδές, αίσθηση της διεθνούς πολιτικής, και, κυρίως, εξοικείωση του ερευνητή με την έρευνα και εντρύφηση σε αρχειακό υλικό. Ο συγγραφέας του βιβλίου διαθέτει την εμπειρία και τα επιστημονικά εφόδια, καθώς είναι απόφοιτος τόσο της Ιστορίας όσο και της Θεολογίας, με μεταπτυχιακές σπουδές στην νεότερη και σύγχρονη Ιστορία. Το εν λόγω θεωρητικό υπόβαθρο αναδεικνύεται στον τρόπο έρευνας και συγγραφής της μελέτης του. Σε κάθε περίπτωση, το βιβλίο αυτό συνιστά μία μελέτη-ορόσημο για την ιστορία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και, ταυτόχρονα, υποδεικνύει έναν νέο τρόπο προσέγγισης και της εκκλησιαστικής ιστορίας: καθίσταται πλέον φανερό ότι τα γεγονότα πρέπει να εξετάζονται ολιστικά και να προσεγγίζονται διεπιστημονικά.

Τέλος, το βιβλίο έρχεται σε μία ενδιαφέρουσα και ίσως κρίσιμη (ακόμη μία φορά) για το Πατριαρχείο περίοδο, κατά την οποία η ομόδοξη μεγάλη δύναμη της περιοχής – συνεπής προς την αναθεωρητική της πολιτική με βάση τα αυτοκρατορικά και πανσλαβικά συμφέροντά της – συνεχίζει να το υποσκάπτει. Βέβαια το Οικουμενικό Πατριαρχείο γνωρίζει την πολιτική για πάνω από 17 αιώνες – χρόνο πολύ μεγαλύτερο από κάθε σύγχρονη μεγάλη δύναμη. Ωστόσο, θα είναι χρήσιμο οι πολίτες, οι μελετητές, αλλά και οι εφαρμοστές της διεθνούς πολιτικής στην Ελλάδα και, ευρύτερα, στην Δύση, να ξαναβάλουν στις αναλύσεις τους την πνευματική, αλλά και την πολιτική σημασία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Προς αυτήν την κατεύθυνση δείχνει η εξαιρετική, πλήρης και ερευνητικά πρωτογενής μελέτη του Παύλου Σεραφείμ – κατεύθυνση της οποίας τα αποτελέσματα μόνο ωφέλιμα θα είναι!

Θεσσαλονίκη, 10 Ιουνίου 2017

Advertisements
Κλασσικό

Έρχεται το «Ελληνικό»! Λόγος επαινετικός για τους Κουλιακιώτες του 1912

Κυρίες και κύριοι,

Είναι τιμητικό και ταυτοχρόνως δύσκολο για μένα που ως οπαδός της Θουκυδίδειας μεθοδολογίας παγίως και συστηματικά κινούμαι από τα επιμέρους στο γενικό, να εστιάσω σε αυτήν την ομιλία σε ένα θαυμαστό αλλά πολύ συγκεκριμένο γεγονός κατά το γύρισμα των γραναζιών της Ιστορίας. Είμαι θεωρητικός της Στρατηγικής και της διεθνούς πολιτικής και όχι ιστορικός. Για αυτό θα παρακαλέσω να έχω την ανοχή σας και την κατανόησή σας, αφού θα προσπαθήσω να αποφύγω, στο μέτρο που επιτρέπει ένας επετειακός και επαινετικός λόγος, τις λεπτομερείς αναφορές στην εξέλιξη των γεγονότων.

Ας πάρουμε τα πράγματα με την χρονική τους σειρά. Στις 5 Οκτωβρίου 1912 η Ελλάδα, η Σερβία, η Βουλγαρία και το Μαυροβούνιο κήρυξαν τον πόλεμο κατά της Τουρκίας. Ο ελληνικός στρατός, από περίπου 85.000 άνδρες, έφυγε κυριολεκτικά και μεταφορικά από την «Ελλάδα της Μελούνας», πέρασε τα στενά του Σαρανταπόρου και κατέλαβε την Κοζάνη. Παράλληλα, ο βουλγαρικός στρατός προήλαυνε προς τη Θράκη, ενώ ο σερβικός στρατός κατευθυνόταν προ το Μοναστήρι.
Στις 17 Οκτωβρίου ο κύριος όγκος του ελληνικού στρατού κατευθύνθηκε στα Γιαννιτσά, ενώ η 7η μεραρχία και η ταξιαρχία ιππικού προχώρησαν προς το Γιδά. Ο τουρκικός στρατός, με επικεφαλής τον Ταξίν πασά, συγκεντρώθηκε έξω από τα Γιαννιτσά, ενώ ένα μέρος του έλαβε θέσεις μάχης στις δύο γέφυρες του Λουδία, στα δυτικά του Άδενδρου. Το απόγευμα της 19ης Οκτωβρίου 1912 άρχισε η μάχη των Γιαννιτσών, που τελείωσε το μεσημέρι της επόμενης με περιφανή νίκη των ελληνικών δυνάμεων. Το πρωί της 20ής Οκτωβρίου, η 7η Μεραρχία επιτέθηκε στην οδική και σιδηροδρομική γέφυρα του ποταμού Λουδία και μέχρι το απόγευμα την κατέλαβε. Στόχος ήταν πλέον η Θεσσαλονίκη.
Παρ’ όλα αυτά, η προέλαση του ελληνικού στρατού δεν ήταν εύκολη, μιας και είχε να αντιμετωπίσει τον ανεπαρκή επισιτισμό, τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες και τη διέλευση του «φουσκωμένου» Αξιού ποταμού. Το βράδυ της 20ής Οκτωβρίου 1912 είχαν σταλεί από το ελληνικό στρατηγείο αναγνωριστικές περίπολοι στα χωριά Ραχώνα και Άνω Κουφάλια, καθώς και στη γέφυρα του Αξιού, η οποία βρισκόταν δίπλα στο χωριό Έλλη. Οι περίπολοι διαπίστωσαν ότι οι Τούρκοι είχαν εγκαταλείψει τη δυτική πλευρά του Αξιού και είχαν πυρπολήσει την ξύλινη οδική γέφυρά του.
Υπενθυμίζεται ότι ο Αξιός δεν έρρεε στη σημερινή του κοίτη, αλλά ανατολικότερα με δύο βραχίονες μεταξύ Χαλάστρας και Σίνδου. Όταν λοιπόν στρατοπέδευσε η 7η μεραρχία στην Κουλακιά (Χαλάστρα), για να φτάσει στη Θεσσαλονίκη, έπρεπε να διαβεί και τους δύο βραχίονες.
Γράφει σχετικά στα απομνημονεύματά του ο συνταγματάρχης Βίκτωρ Δούσμανης: «Μετά την μάχην των Γιαννιτσών το μόνον εμπόδιον προς είσοδον εις την Θεσσαλονίκην ήτο η διάβασις του ποταμού Αξιού, όστις ένεκα των εκτάκτων βροχών των ημερών εκείνων είχεν υπερχειλίσει· αι γέφυραι, η μεν ξυλίνη είχε καταστραφεί, η δε σιδηροδρομική εφυλάσσετο παρά των Τούρκων».
Η διέλευση του Αξιού ποταμού φάνταζε ανυπέρβλητο εμπόδιο αφού οι απαραίτητες γεφυροσκευές βρίσκονταν ακόμη στην Κοζάνη και θα έφθαναν στο τέλος του μήνα, ενώ από την άλλη μεριά δεν υπήρχε ξυλεία κατάλληλη για τη ζεύξη των βραχιόνων του, ούτε στα Γιαννιτσά ούτε στη Βέροια. Στο Άδενδρο, όπου είχε εγκατασταθεί ο Κωνσταντίνος με το επιτελείο του, έγιναν αλλεπάλληλες συσκέψεις των επιτελών σε αναζήτηση λύσης του οξύτατου προβλήματος της διέλευσης του Αξιού. Όμως όλες οι λύσεις φαίνονταν δύσκολες.

Στη Χαλάστρα (Κουλιακιά) ο ελληνικός στρατός εισήλθε την Κυριακή 21 Οκτωβρίου 1912, το απόγευμα. Για τις στιγμές της χαράς και της ενθουσιώδους υποδοχής των Ελλήνων στην Κουλιακιά υπάρχουν αρκετές περιγραφές. Σταματώ σε μία, εκείνη της Βιργινίας Τζαλαμάνη, που τότε ήταν μόλις 5 χρονών, επειδή με εντυπωσιάζει τόσο η αναφορά της στο «Ελληνικό», μία λέξη βγαλμένη κατευθείαν από τα Αρχαία και κυριολεκτικά από την πρώτη παράγραφο του Θουκυδίδη, που περιγράφει το όλον, όσο και η ελπίδα της για απελευθέρωση της Μικράς Ασίας:
«Από βραδίς ήρθε ένα μαντάτο. Έρχεται το Ελληνικό. Όλοι ήταν όρθιοι. Δεν κοιμήθηκαν καθόλου εκείνη τη νύχτα. Άνδρες, γυναίκες, παιδιά. Όλοι περίμεναν να ‘ρθει το Ελληνικό. Είχαν μεγάλη λαχτάρα. Μόλις ξημέρωσε, βλέπουμε από τη Γιαντσίδα που έρχονταν το Ελληνικό. Όλος ο κόσμος βγήκε να υποδεχθεί τους στρατιώτες μας. … Στο σπίτι μας έφεραν δυο. … Έκατσαν δυο μέρες και μετά έφυγαν για να πάνε στην κόκκινη μηλιά…»

Ενώ όμως οι Κουλιακιώτες πανηγύριζαν την ελευθερία τους, οι στρατιωτικοί ηγέτες προβληματίζονταν για τον τρόπο διάβασης των δυο βραχιόνων του «φουσκωμένου» Αξιού. Γράφει σχετικά ο Κώστας Βαφείδης:
«…Οι ανιχνευταί ανακοίνωσαν ότι οι Τούρκοι κατέστρεψαν υποχωρώντας τα πορθμεία από τους βραχίονες του ποταμού Αξιού και δεν υπήρχε άλλη διάβασις. Πραγματικά, ένας τρόπος για την διάβασι του στρατού και των μεταγωγικών, υπήρχε μόνον, να κατασκευασθούν επειγόντως πλωτές γέφυρες. Ο Λοχαγός του Μηχανικού, Βλάσιος Βλάσης, έβλεπε τα πράγματα δύσκολα, μέσα δεν υπήρχαν, και το ποτάμι ήταν φαρδύ. Μετρούσαν, ξαναμετρούσαν, συζητούσαν ψιθυριστά μεταξύ των και λύσις δεν βρισκόταν».
Την ημέρα εισόδου του ελληνικού στρατού στην Κουλιακιά, ο Αλέξανδρος Ζάννας επισκέφθηκε το διάδοχο Κωνσταντίνο στο Άδενδρο, προκειμένου να λάβει οδηγίες του. Ο ίδιος περιγράφει τη συνάντηση: «Σε λίγο κατέφθασε ο διάδοχος … και με ρώτησε λεπτομέρειες για την πορεία μας. Ήθελε να μάθη, αν είμασταν σε θέση εμείς με τους χωρικούς και με τη βοήθεια του μηχανικού και κατασκευάσωμε δεύτερη γέφυρα κοντά στην Κουλιακιά. Του είπα, πως δεν είμαι αρμόδιος να του δώσω αυτή την απάντηση, αλλά νόμιζα πως ήταν κατορθωτό. Θα μπορούσαμε ίσως να χρησιμοποιήσωμε τις βάρκες, που έχουν στην Κουλιακιά. Πάντως αυτό εξαρτάτο από το μηχανικό…».

Στις ανυπέρβλητες δυσκολίες που αντιμετώπιζε η 7η Μεραρχία για τη διέλευση του Αξιού, έδωσε λύση ένας Κουλιακιώτης καρροποιός, ο Γιώργης Νταληγκάρης, ο οποίος – σύμφωνα με τον Βαφείδη – ζήτησε από το μέραρχο να τον κάνει για μία μέρα «βασιλιά». Ο μέραρχος έδωσε με επιφυλακτικότητα τις αρμοδιότητες που ζήτησε ο Νταληγκάρης, ο οποίος κινητοποίησε αμέσως τους συγχωριανούς του.

Γράφει ο Βαφείδης:
«Την άλλη μέρα το πρωί, στα μάτια όλου του Στρατοπέδου (είχαν έρθη και οι ανώτεροι νυχτ’ ακόμη) παρουσιάστηκε ένα αξιοθαύμαστο θέαμα. Όλοι με ανοιχτό το στόμα, συγκινημένοι με δακρυσμένα μάτια… έβλεπαν:
Στον Αξιό ποταμό παρατεταγμένος όλος ο «στόλος» της Κουλιακιάς… Πλήθος από πλάβες και σε κάθε πλάβα από δύο λεβέντες μέσα, όρθιοι με τα πλατσίδια… στα χέρια, ακίνητοι χαιρετούσαν. … Οι αξιωματικοί και οι φαντάροι κατάπληκτοι δεν πίστευαν στα μάτια τους. Δεν πρόλαβαν όμως να συνέλθουν. Μεγάλη οχλαγωγή και θόρυβος έρχονταν από δυσμάς, από το χωριό. Γύρισαν τα μάτια τους και βλέπουν, μια απέραντη φάλαγγα από κάρρα και βοδάμαξα να προχωρή προς το στρατόπεδο. Όλα ήταν κατάφορτα με ξυλεία και πλήθος κόσμου με φκιάρια, κασμάδες και ό,τι άλλο εργαλείο στα χέρια να τα συνοδεύει με τραγούδια πατριωτικά. Μπροστά – μπροστά, σε μία σούστα επάνω ο μπάρμπα Γιώργης Νταλίγκαρος με την Μπάμπω του, η σούστα φορτωμένη με λογιών – λογιών εργαλεία και «Τσιουμλέκια» (κατσαρόλες, τηγάνια, καφέμπρυκα κλπ).
Έτσι έγινε η ζεύξη του δυτικού βραχίονα του Αξιού. Μετά ξεκίνησαν οι εργασίες για τη ζεύξη του ανατολικού. Εκεί όμως τα πράγματα ήταν δυσκολότερα, αφού δεν επαρκούσαν οι πλάβες. Τότε και πάλι ο Γιώργης Νταληγκάρης έδωσε εντολή να συγκεντρωθούν όλα τα ξύλινα βαρέλια, καθώς και όλα τα ξύλα που υπήρχαν σε ανεγειρόμενες οικοδομές του χωριού. Παράλληλα μαζεύτηκαν όλα τα σχοινιά, που χρησιμοποιούνταν ακόμη και για το άπλωμα της μπουγάδας και για το κρέμασμα των κουβάδων στα πηγάδια. Όλα έπρεπε να τελειώσουν μέχρι το βράδυ, καθώς λόγω καιρού υπήρχε φόβος να φουσκώσει το ποτάμι.

Το πέτυχαν. Το απόγευμα της 23ης Οκτωβρίου ολοκληρώθηκε η ζεύξη και του δεύτερου βραχίονα του Αξιού και την επομένη το πρωί 24 Οκτωβρίου 1912, άρχισε η διάβαση του Αξιού από την 7η Μεραρχία η οποία έφθασε κοντά στην Θεσσαλονίκη, δίνοντας το τακτικό πλεονέκτημα στις Ελληνικές δυνάμεις και φυσικά το σύνθημα για τις επαφές και τις διεργασίες παράδοσης της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους.

Κυρίες και κύριοι,
Ο χρόνος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις έχει τεράστια σημασία. Το γνωρίζουμε από την αρχαιότητα. Ο Θουκυδίδης αναφέρει πολλές περιπτώσεις κατατριβής, καθυστέρησης, με αρνητικές συνέπειες για την πλευρά που καθυστερούσε να δράσει και να πετύχει τους στόχους της. Ο Νικίας, λ.χ., που καθυστέρησε να επιτεθεί κατά των Συρακουσών, «καταφρονήθηκε» από τους αντιπάλους (7.42.3). Τι θα πίστευαν λοιπόν Τούρκοι και Βούλγαροι για την ικανότητα του ελληνικού στρατού και για την διάθεση των Ελλήνων της περιοχής, αν παρέμεναν αναποφάσιστοι και ανήμποροι μπροστά σε ένα ποτάμι;
Την ίδια αντίληψη συναντά κανείς και στην άλλη πλευρά του κόσμου. Το κινεζικό εγχειρίδιο στρατηγικής Η Τέχνη του Πολέμου, που αποδίδεται στον Σουν Τσου, αναφέρει: «Εάν συγκροτήσετε ένα στράτευμα και περιμένετε να συμπληρώσετε στο ακέραιο τα εφόδιά του για να προελάσετε, με σκοπό να κερδίσετε κάποιο πλεονέκτημα, υπάρχει κίνδυνος (όταν θα ξεκινήσετε) να έχετε αργοπορήσει πολύ». Αν λοιπόν περίμεναν να έρθουν οι γέφυρες από την Κοζάνη τότε, προφανώς, θα είχαν αργήσει πολύ.

Η σημασία του χρόνου, ως προς την διάσταση της ταχύτητας και της έγκαιρης δράσης κατά την διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων, υπογραμμίζεται και από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη που σημειώνει πως «τα πάντα ανακτώνται, ο χρόνος ποτέ». Πράγματι, αν και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε εκ των προτέρων την εξέλιξη των γεγονότων, μπορούμε να εκτιμήσουμε το αποτέλεσμα, στηριζόμενοι στα δεδομένα που έχουμε κάθε φορά στη διάθεσή μας. Μπορούμε με ασφάλεια να θεωρήσουμε ότι στην Θεσσαλονίκη θα έμπαινε πρώτος ο βουλγαρικός στρατός. Αυτό θα σήμανε ότι

1. ένα μεγάλο κομμάτι Ελλήνων (της Θεσσαλονίκης και ανατολικότερα) δεν θα απελευθερωνόταν.

2. η Ελλάδα θα έχανε το μοναδικό στο Βορρά και καίριας σημασίας λιμάνι, παρά το ότι ήλεγχε το Αιγαίο.
3. ο Ελληνικός στρατός θα κατέγραφε μία αποτυχία, αφού θα αποκαλύπτονταν ότι δεν μπορούσε να περάσει ένα ποτάμι ή δεν είχε γίνει ο σωστός σχεδιασμός της επιχείρησης.
4. θα χανόταν η βάση για μία περαιτέρω πορεία προς Ανατολάς και η ευκαιρία η Ελλάδα να διασφαλίσει από ξηράς το Βόρειο Αιγαίο.
5. θα αποκόπτονταν η Χαλκιδική, η οποία είχε ξεσηκωθεί.
6. η Ελλάδα θα έχανε στα μάτια των θαλάσσιων συμμάχων της τις εντυπώσεις και, προφανώς, το κύρος της δεν θα ενισχυόταν τόσο πολύ.
7. ενδεχομένως οι εσωτερικές διαφωνίες μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών να ενισχύονταν, με αρνητικές συνέπειες.
8. και, τέλος η Ελλάδα θα είχε να αντιμετωπίσει τόσο έναν διαφορετικό συσχετισμό ισχύος στα Βαλκάνια, όσο, μετά βεβαιότητας, και ένα διαφορετικό κλίμα.

Οι παραπάνω πιθανές εξελίξεις είναι εκείνες που αναδεικνύουν την σημασία της συμβολής των κατοίκων της περιοχής στην μεγάλη νίκη και στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Απλοί άνθρωποι, με πολλή δουλειά, με ανιδιοτέλεια, αγάπη στην ελευθερία και με πίστη στο «Ελληνικό», κατάφεραν όσα το μηχανικό του Στρατού, για μια σειρά από λόγους, δεν μπορούσε να πετύχει.
Ασφαλώς αυτό είναι ένα ακόμη δείγμα για το τι μπορούμε να πετύχουμε ενωμένοι και αποφασισμένοι. Είναι ένα δείγμα για το πώς ο λαός μπορεί να συμβάλει στην άμυνα της χώρας – κάτι που πρέπει εφαρμοσθεί ακόμη περισσότερο στον αμυντικό μας σχεδιασμό αλλά και στην πράξη.
Ασφαλώς όμως πρόκειται και για ένα μεγάλο κατόρθωμα των κατοίκων της Κουλιακιάς που τιμούμε σήμερα, και για όλους αυτούς τους λόγους δεν μπορεί κανείς παρά να συμφωνήσει με την εκτίμηση της ΑΕ του Προέδρου της Δημοκρατίας, όταν πέρυσι επισκέφθηκε τον Δήμο σας και είπε:
«Η βοήθεια που προσέφεραν τότε οι ηρωικοί κάτοικοι της Χαλάστρας στον Ελληνικό Στρατό, προκειμένου να μην καθυστερήσει η, τεράστιας στρατηγικής σημασίας, προέλασή του προς την Θεσσαλονίκη, υπήρξε καθοριστική για την έκβαση του πολέμου, αλλά και τη μονιμότερη διαμόρφωση του χάρτη των Βαλκανίων».

Κλασσικό

Μεσόγειος: η Μεγάλη Λεωφόρος της Ειρήνης

Η σχέση των Ελλήνων με την θάλασσα είναι άρρηκτη και τρισχιλιετής, από την εποχή του Μίνωα και του Τρωικού πολέμου. Η θάλασσα και η ναυτιλία είναι στα κύτταρά μας, στην φύση μας. Μόνο που σε κάποιες περιόδους ξεχνάμε την σημασία τους. Ξεχνάμε, για παράδειγμα, ότι σε αρκετές κρίσιμες στιγμές τα «ξύλινα τείχη» ήταν εκείνα που είτε μας έσωσαν είτε μας έδωσαν τη νίκη και την ανάπτυξη. Ξεχνάμε ακόμη ότι η Ελλάδα με την φυσική της διάρθρωση και την ναυτική της ισχύ είναι εκείνη που, για πολλές δεκαετίες τώρα, έχει αναλάβει τον πολύ σημαντικό ρόλο του εγγυητή της ασφαλούς και ελεύθερης ναυσιπλοΐας στη Μεσόγειο έναν ρόλο που δεν μπορεί και δεν πρόκειται να απολέσει!

Οι πρόσφατες ανακαλύψεις ενεργειακών πόρων στα σπλάχνα της Ανατολικής Μεσογείου και οι διεθνείς εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική υπενθύμισαν στην Ελλάδα και διεθνώς την σημασία της περιοχής, την κρισιμότητα του ρόλου της χώρας μας, τις ευκαιρίες που μπορούν να προκύψουν μέσα από την συνεργασία των λαών που ζουν στις όχθες της, αλλά και την αντιμετώπιση εκείνων που χρησιμοποιούν τη βία στις διεθνείς τους σχέσεις. Με αυτό το πνεύμα, η Ελλάδα, ακολουθώντας την πρωτοπορία της Κυπριακής Δημοκρατίας και δείχνοντας συνέχεια και συνέπεια με διαδοχικές κυβερνήσεις, συνέβαλε στην δημιουργία δικτύων (networks) συνεργασίας με το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

Τα εν λόγω δίκτυα συνεργασίας αφορούν την οικονομία, τις πολιτισμικές και επιστημονικές δραστηριότητες, την αξιοποίηση και την διοχέτευση των ενεργειακών πόρων προς την Ευρώπη, την προστασία της ζωής στην θάλασσα, αλλά και την αντιμετώπιση των απειλών για την σταθερότητα και την ασφάλεια της περιοχής που παράγουν κυρίως η τρομοκρατία, οι αναθεωρητικές τάσεις ορισμένων μεγάλων δυνάμεων, αλλά και η γειτονική μας Τουρκία. Η τελευταία όχι μόνο δεν θέτει τέλος στην παράνομη εισβολή και κατοχή της Κύπρου, αλλά πολλαπλασιάζει τις τριβές και τις παράνομες διεκδικήσεις έναντι όλων σχεδόν των παράκτιων κρατών της Ανατολικής Μεσογείου. Αυξάνει τις στρατιωτικές της δυνάμεις, ενώ δηλώνει πως από το 2018 θα αρχίσει έρευνες για τον εντοπισμό ενεργειακών πόρων στη Μεσόγειο.

Σε μία τέτοια περίπτωση τα δίκτυα συνεργασίας που έχουν δημιουργηθεί στην Ανατολική Μεσόγειο και που τυγχάνουν μεγάλης αποδοχής στις τέσσερεις χώρες θα είναι εκεί για να αποσοβήσουν την έκρηξη ή και να διαχειρισθούν μία τυχόν κρίση. Φυσικά η χώρα μας θα είναι εκεί για να (απο)δείξει το πόσο «μέγα» είναι «το της θαλάσσης κράτος» της, αλλά κυρίως για να εγγυηθεί ότι η Μεσόγειος θα παραμείνει μία μεγάλη λεωφόρος ελευθερίας, πολιτισμού, συνεργασίας, εμπορίου, ανάπτυξης και ασφάλειας μία λεωφόρος ειρήνης!

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην ιστοσελίδα του ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Κλασσικό

The US, China and the Real Thucydides’ Trap

During the last decade there has been a lot of discussion among international relations experts and foreign policy analysts on whether the rise of China as a major international player could lead to a confrontation with the United States. Most recently, with China’s activities in the South China Sea, the Korean peninsula crisis, and the new U.S. administration, this discussion was reanimated. The debate was also fueled by Graham Allison and his question, that is, whether the U.S. and China may avoid what he called the “Thucydides’ trap”, and not go to war. Further, it was reported that Allison briefed President Donald Trump’s National Security Council on what Thucydides and his work could teach them about U.S.-China relations. The same author says that war between the two is not inevitable. The answer is correct, not just because a person of his academic authority says so, but simply because the content of the so-called “trap”, attributed to Thucydides, is not right. The real trap, the one Thucydides warns for more than 2.400 years now, is different than that described by Allison.

The phenomenon of international politics students turning to ancient thinkers, such as Thucydides, in order to find answers in strategic matters, is not new. What authors often do is pick a phrase from Thucydides, separate it from the rest of the text, and build an argument, which projects rather their ideas than those of the classical author. This is precisely the case with the so-called “Thucydides’ trap”. Obviously, the work of Thucydides belongs to everyone; and everybody may use it and build upon it. Yet, a few things need to be respected, if the “trap” to go to war is linked with the name of Thucydides, and, most important, if it is linked with the possibility of a war between two major and, in this case, nuclear actors.

At first, one needs to bear in mind that ancient Greek thinking is multi-causal and not uni-causal, as the thinking of Western modernity. Therefore, maintaining initially that just the fear of a competitor’s growing power could lead to war, may be seen as cherry picking; and, afterwards, saying that “Thucydides does not really mean inevitable” may appear as inconsistency. Read more…

Κλασσικό

The Fallacies of the Cyprus “Problem”

In the early morning of July 7, 2017, another round of negotiations under the auspices of the United Nations on the so called Cyprus “problem” has ended in Switzerland. Some are trying to understand why. Others, however, have ostensibly entered the “blame game” and/or misinformation, unjustly pointing the finger to the government of the Republic of Cyprus, because, allegedly, it did not make the necessary concessions, so as to satisfy Turkish demands. For those who are trying to understand why, I am arguing, hereinafter, that none should have expected these negotiations (or any previous) to succeed. They were doomed to fail for three reasons, which constitute the fallacies of the so-called Cyprus “problem”.

Fallacy One

The first fallacy is that international actors, international organizations, diplomats, and analysts are trying to understand first and deal then with a “problem”, and not with a case of pure and brutal military invasion perpetrated by Turkey in 1974 and still preserved illegally until today.[1] This is where all starts and all ends: in the thought dominating (our) minds that we are to deal with a “problem” and not with a flagrant violation of almost all fundamental principals of the United Nations Charter and a series of non implemented compulsory decisions of the Security Council.

In fact, Turkey still maintains some 40.000 heavily armed troops on the island, presenting since 1974 an every day threat for the very existence of what is left territorially of the Republic of Cyprus, making us wonder how the Republic of Cyprus’ citizens – EU citizens since 2004 – and its economy may endure such a situation. Turkey, as demonstrated in the negotiations, has not the intention to withdraw its occupation forces from the island (BBC 2017). Most important, even if those troops were to be reduced, Turkey was adamantly against abandoning the status of the guarantor power, contrary to the intention of the other two guarantors (the U.K. and Greece).

Why? The official narrative says in order to guarantee the rights and the security of the Turkish Cypriots (TRTWORLD 2017). Obviously, this is neither the real nor a convincing reason, as Turkey, given its record of human rights, cannot guarantee the rule of law, especially in an EU country. The real motive is the expansionist policy of Turkey, and its tactic to exercise through Cyprus pressure on the Republic, on Greece, on the EU, and more broadly, on the West.

Fallacy Two

It is clear that Turkey does not want to contribute to “solving” the problem. And this is the second fallacy committed by those who consider Turkey well-intentioned to solve the Cyprus “problem” under the rule of the AKP Party and of Erdogan, and given Turkey’s current and favorable general and regional distribution of power. Read more…

Κλασσικό

Ομιλία στην τελετή μνήμης για το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη 2 Σεπτεμβρίου 2017, 73η επέτειος

 

Είναι μεγάλο το βάρος της ευθύνης που τιμήθηκα να αναλάβω και να εκφωνήσω τον σημερινό επιμνημόσυνο λόγο, μία συνήθεια χιλιετιών. Ταπεινά ζητώντας τη βοήθεια του πλέον γνωστού παγκοσμίως λόγου του είδους, του Επιταφίου, με αρωγό τον Θουκυδίδη, υπενθυμίζω την αιτία, την ratio, και τις δυσκολίες της σημερινής μου προσπάθειας:

 «δύσκολο είναι να μιλήσει κανείς με το προσήκον μέτρο για γεγονότα που ακόμη και η αλήθεια δύσκολα γίνεται πιστευτή. …. Επειδή, όμως, οι πρόγονοί μας έκριναν πως έτσι πρέπει, οφείλω και εγώ, …, να δοκιμάσω να ανταποκριθώ όσο το δυνατόν περισσότερο…» (Β’.35).

Ο λόγος λοιπόν για αλήθειες!

Η πρώτη αλήθεια είναι η αναίτια και βάρβαρη σφαγή 149 κατοίκων που συντελέσθηκε εδώ, σαν σήμερα, 2 Σεπτεμβρίου 1944. Η πρόφαση… να επιβάλουν αντίποινα για την πρωινή επίθεση ανταρτών σε δύο γερμανικά αυτοκίνητα. Ουσιαστικά διότι η βαρβαρότητά τους είχε φθάσει σε σουρεαλιστικά επίπεδα, και αυτό που ονόμαζαν σχέδιο αντιμετώπισης ανταρτών, ώστε να υπάρξουν οι προϋποθέσεις ασφαλούς αποχώρησής τους, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η ικανοποίηση της δίψας για αίμα και για εκδίκηση εκ μέρους των ηττώμενων κατακτητών.

Περί το μεσημέρι έφθασαν στο χωριό είκοσι φορτηγά με Γερμανούς στρατιώτες και… «άλλους»… του Αποσπάσματος Καταδίωξης Ανταρτών υπό τον Φριτς Σούμπερτ. Συγκέντρωσαν στην πλατεία του χωριού όσους κατοίκους βρήκαν και άρχισαν να λεηλατούν και να πυρπολούν τα σπίτια. Μετά τους οδήγησαν στο σπίτι του Ευάγγελου Νταμπούδη και τους έκαψαν ζωντανούς.

Εκείνους που βρίσκονταν μπροστά στο καφενείο της πλατείας τούς μετέφεραν στο φούρνο του Στέφανου Γκουραμάνη. Στην πορεία προς το φούρνο, η βαρβαρότητα έγινε παράνοια, καθώς ένας Γερμανός έπαιζε στο βιολί του χαρούμενο σκοπό. Αφού τους έκλεισαν στον φούρνο, ελλείψει αερίου στην Ελλάδα, οι Γερμανοί έστησαν ένα πολυβόλο και άρχισαν να τους πυροβολούν από ένα παραθυράκι της πόρτας. Κατόπιν έβαλαν φωτιά για να κάψουν ζωντανούς, όσους δεν είχαν σκοτωθεί από το πολυβόλο. Όσους προσπάθησαν να διαφύγουν από το κτίριο που καιγόταν μαχαιρώθηκαν από τα ανθρωποειδή που περίμεναν έξω.

Εκτός από αυτούς τους κατοίκους, άλλοι δολοφονήθηκαν μπροστά στα σπίτια τους και έντεκα εκτελέστηκαν έξω από το χωριό, στην προσπάθειά τους να διαφύγουν. Επίσης γυναίκες κάτοικοι του Χορτιάτη έπεσαν θύματα βιασμού πριν δολοφονηθούν από τα ανθρωποειδή του Σούμπερτ.

Συνολικά σκοτώθηκαν εκείνη την μέρα 149 κάτοικοι του Χορτιάτη και κάηκαν περίπου 300 σπίτια. Μεταξύ των εκτελεσθέντων, οι 109 ήταν γυναίκες και κορίτσια, ενώ οι 51 ήταν ανήλικοι, και μάλιστα οι 36 κάτω των 10 ετών.

Η δεύτερη ακαταμάχητη αλήθεια είναι ότι οι σφαγές και οι καταστροφές από τους Ναζί στην Ελλάδα ήταν ιδιαίτερα έντονες, μεγάλες και συχνές. Συνολικά, 269 πόλεις και χωριά δέχθηκαν μαζικά δολοφονικά χτυπήματα στη διάρκεια της τριπλής κατοχής.

Ήδη στην αρχή της κατοχής, στις 2 Ιουνίου 1941, στο Κοντομαρί της Κρήτης εκτέλεσαν 60 άνδρες, στις 18 Οκτωβρίου 1941 λεηλάτησαν και έκαψαν τα Άνω και Κάτω Κερδύλια Νιγρίτας και, αφού έβαλαν τους άνδρες να σκάψουν ομαδικό τάφο, στη συνέχεια εκτέλεσαν 222. Στο Μεσόβουνο Κοζάνης, στις 23 Οκτωβρίου 1941, η Βέρμαχτ συγκέντρωσε τους άνδρες ηλικίας 16-69 χρόνων και εκτέλεσε 142. Στις 25 Οκτωβρίου 1941 τα χωριά Κλειστό, Κυδωνιά και Αμπελόφυτο του Κιλκίς πυρπολήθηκαν και εκτελέσθηκαν 96.

Όμως αυτή ήταν μόνο η αρχή. Τα ναζιστικά ανθρωποειδή, πέρα από την εξολόθρευση των Εβραίων στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, εντατικοποιούν, από τα μέσα του 1943 και μετά, τόσο τις σφαγές του άμαχου πληθυσμού και των αντιστασιακών όσο και τις καταστροφές των περιουσιών των Ελλήνων.

Ο κατάλογος είναι ιδιαίτερα μεγάλος και βαρύς. Όμως θυμηθείτε. Βρισκόμαστε σε τελετή μνήμης. Και δεν έχω σκοπό να ομορφύνω ή να απαλύνω την αλήθεια και την φρίκη.

«Τα θεμέλιά μου στα βουνά», λέει ο Ελύτης,
«και τα βουνά σηκώνουν οι λαοί στον ώμο τους
και πάνω τους η μνήμη καίει
άκαυτη βάτος.
Μνήμη του λαού μου σε λένε Πίνδο και σε λένε Άθω».

Μνήμη του λαού μου σε λένε Χορτιάτη! Σε λένε όμως και πολλά άλλα μέρη που τα έκαψαν και πολλούς πατριώτες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, που εκτέλεσαν. Ακούστε τον μακρύ κατάλογο* του 1943:

Δομένικο Λάρισας 150, Κούρνοβο Φθιώτιδας 106, Μουσιωτίτσα Ιωαννίνων 153, Κομμένο Άρτας 317, Βιάννο Λασηθίου πάνω από 500, Παραμυθιά Θεσπρωτίας 49, Μονοδένδρι Λακωνίας 100 και το 1944 άλλοι 45, χωριά περιοχής Καλαβρύτων 148 και Καλάβρυτα σχεδόν 500.

Ο μακρύς κατάλογος της φρίκης συνεχίζεται και το 1944:

Καλαμάτα 534, Κλεισούρα Καστοριάς 273, Πύργοι Εορδαίας 368, Σκοπευτήριο Καισαριανής 200, Δίστομο 228, Κοκκινιά 425, λίγο πριν τον Χορτιάτη στο Αμάρι Κρήτης 164, λίγο μετά Γιαννιτσά 112, και, τέλος, Κορωπί, στις 9 Οκτωβρίου 1944, 47.

Η τρίτη αλήθεια είναι ότι παρά τις καταστροφές και τον απερίγραπτο πόνο που προκάλεσαν σε ολόκληρη την Ευρώπη, το αυγό του φιδιού εκκολάφθηκε πάλι και η απειλή εμφανίσθηκε ξανά. Οι οπαδοί των Ναζί είναι παρόντες στην Ελλάδα – δυστυχώς και μέσα στο Κοινοβούλιο. Και εδώ βρίσκεται η χρησιμότητα των τελετών σαν τη σημερινή. Να υπενθυμίζουν συστηματικά και ακατάπαυστα το τι έκανε ο Ναζισμός στην Ευρώπη και στον τόπο μας. Εδώ βρίσκεται και η ευθύνη των πολιτών που δεν είναι ποτέ άμοιροι των επιλογών τους, αφού στην Δημοκρατία δεν υπάρχουν συλλογικές ευθύνες. Βρίσκεται τέλος και η υπευθυνότητα των πολιτικών σχημάτων που δεν επιτρέπεται να παίζουν παιχνίδια με ή απέναντί τους. Η Γαλλία παραλίγο να πληρώσει ακριβά τα παιχνίδια του είδους της τελευταίας τριακονταετίας.

Τέλος, τέταρτη αλήθεια, το ζήτημα των πολεμικών αποζημιώσεων, των οποίων το ύψος είναι τεράστιο. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους τις υπολογίζει σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και η Ελλάδα, όπως επανειλημμένα έχει δηλώσει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, θα τις διεκδικήσει. Χρειάζεται πολλή δουλειά και, φυσικά, πρέπει το θέμα να παύσει να είναι αντικείμενο ευκαιριακής πολιτικής διαμάχης.

Την ακατάπαυστη διεκδίκηση, αλλά και την σοβαρότητα πάνω στο θέμα, τις οφείλουμε σε όλους αυτούς που ήρθαμε σήμερα να τιμήσουμε. Οι αποζημιώσεις δεν αφορούν την βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των συγγενών αυτών που χάθηκαν. Δεν αφορά καν το ελληνικό χρέος. Θα ήταν ντροπή να επιχειρηθεί ο συμψηφισμός τους με το χρέος. Αφορά το αίσθημα δικαιοσύνης που έχει τρωθεί από τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν σε αυτόν εδώ τον τόπο και δεν παραγράφονται.

Πρόσφατα, ένας ακόμη ανιστόρητος διερωτήθηκε ανεύθυνα και με ατυχή μεταφορά το πόσα δισεκατομμύρια κοστίζει τελικά για τους Γερμανούς η Αντιγόνη του Σοφοκλή. Αυτό δεν είναι το πραγματικό ερώτημα.

Το πραγματικό ερώτημα, σε αυτόν τον τόπο μαρτυρίου, είναι το πόσες ανθρώπινες ζωές χρειάσθηκαν για να ικανοποιήσουν τα ανθρωποειδή του Ναζισμού την δολοφονική τους δίψα. Με πόσους άνδρες, γυναίκες, παιδιά έπρεπε να πληρώσει η Ελλάδα την ελευθερία της; Πόσες Αντιγόνες έπρεπε τελικά να θυσιασθούν; Και πόσο κοστίζει η ζωή της κάθε Αντιγόνης, Ιφιγένειας, Ευρυδίκης, Μαρίας, Ελένης, Στυλιανής, Άννας και όλων των άλλων από αυτόν τον μακρύ κατάλογο των εκτελεσθέντων;

Ας είναι αιώνια η μνήμη τους! Και ας είναι διαρκής ο σεβασμός μας και η αρετή μας!

* Ο κατάλογος αυτός είναι ασφαλώς ενδεικτικός.

Κλασσικό

10+10 σημεία που πρέπει να γνωρίζουμε για τη Γαλλία και την Εξωτερική Πολιτική του Μακρόν

Ο Πρόεδρος της Ε’ Γαλλικής Δημοκρατίας, με βάση τις εξουσίες που του παραχωρεί το Σύνταγμα, είναι, όπως οι Γάλλοι συχνά αναφέρουν, ένας «εκλεγμένος μονάρχης». Τούτο είναι ιδιαίτερα φανερό στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας. Ο Εμμανουέλ Μακρόν, με βάση τις προεκλογικές του εξαγγελίες και, κυρίως, τις δηλώσεις του μετά την εκλογή του φαίνεται πώς είναι αποφασισμένος να αναλάβει αυτόν τον ρόλο, με έναν τρόπο που θυμίζει ταυτόχρονα τον Φρανσουά Μιτεράν, αλλά και τον στρατηγό Ντε Γκολ. Ο τρόπος που θα λειτουργήσει σε αυτούς τους τομείς είναι κρίσιμος με δεδομένο τον ρόλο της Γαλλίας στον κόσμο. Θυμίζω ότι η Γαλλία:

1. Είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας.

2. Είναι η τρίτη σε αριθμό πυρηνικών κεφαλών χώρα στον κόσμο.

3. Ανταγωνίζεται με την Ρωσία για την δεύτερη θέση στην ικανότητα προβολής στρατιωτικής ισχύος στον κόσμο.

4. Ανταγωνίζεται με την Ρωσία για την δεύτερη θέση στο διάστημα.

5. Είναι ο δεύτερος εξαγωγέας όπλων παγκοσμίως και διαθέτει ορισμένες παγκοσμίως γνωστές εταιρείες στην ενέργεια, στην βαριά βιομηχανία και στην τεχνολογία.

6. Είναι επικεφαλής του Οργανισμού κρατών της Γαλλοφωνίας, στον οποίο συμμετέχουν κράτη από την Αφρική (κυρίως) και την Ασία, με πληθυσμό πάνω από 500 εκατομμύρια.

7. Διαθέτει εδάφη (των οποίων οι κάτοικοι συμμετείχαν στην προεδρική εκλογή) στην Νότιο Αμερική (Γουϊάνα), στην Καραϊβική (Γουαδελούπη, Μαρτινίκα) στον Ινδικό (Ρεουνιόν), στον Ειρηνικό (Νέα Καληδονία), ακόμη και κοντά στην Ανταρκτική (νησιά Κέργκελεν).

8. Διαθέτει σημαντικές δυνάμεις στην υποσαχάρια Αφρική και μία πολύ σημαντική βάση για τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» στην Αφρική (Τζιμπουτί).

9. Όπως είναι γνωστό, μαζί με την Γερμανία, αποτελούν την κινητήρια δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ιδιαίτερο ρόλο στον πολιτικοστρατιωτικό τομέα.

10. Διαθέτει για πολύ γνωστούς ιστορικούς, πολιτικούς και πολιτισμικούς λόγους παγκόσμιο κύρος.

Σε όλους αυτούς τους τομείς ο Μακρόν θα ακολουθήσει την γνωστή ή παραδοσιακή πολιτική της Γαλλίας. Ο ίδιος ήδη αναφέρθηκε, στον πρώτο μετά την νίκη του λόγο, στην σημασία της ισορροπίας ισχύος στην διεθνή σκηνή. Ειδικότερα, αναμένεται:

1. να συμβάλλει στην περαιτέρω εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα στον πολιτικό και αμυντικό τομέα,

2. να συνεχίσει την πολιτική του προκατόχου του και της ΕΕ στο θέμα της Ουκρανίας και έναντι της Ρωσίας,

3. να διατηρήσει την πολιτική της Γαλλίας στο ζήτημα των πυρηνικών του Ιράν,

4. να στηρίξει τις ΗΠΑ στο ζήτημα της Βορείου Κορέας,

5. να συνεχίσει τον πόλεμο (στο εσωτερικό και διεθνώς) κατά της τρομοκρατίας, ειδικά στην Συρία και την Αφρική, όπου η Γαλλία έχει συμφέροντα,

6. να παραμείνει στον ίδιο νατοϊκό προσανατολισμό των τελευταίων προκατόχων του,

7. να προωθήσει την πολυμερή προσέγγιση των διεθνών ζητημάτων, ιδιαίτερα ως προς το διεθνές εμπόριο,

8. να στηρίξει την διεθνή συμφωνία που έγινε στο Παρίσι για το περιβάλλον,

9. να συνεχίσει να παρέχει διεθνή αναπτυξιακή βοήθεια, και

10. να είναι, στο μέτρο των συμφερόντων της Γαλλίας, υποστηρικτής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των ελευθεριών και της δημοκρατίας ανά τον κόσμο.

Ως προς την Ελλάδα, με βάση την εμπειρία του 2015, όταν ως Υπουργός Οικονομικών, ενεπλάκη στην συμφωνία της χώρας μας με την ΕΕ, αναμένεται να τείνει ευήκοον ους στις προσπάθειες της χώρας μας. Αναμένεται επίσης να τηρήσει την ίδια στάση έναντι της Κύπρου και των ενεργειακών της συμφερόντων, στα οποία έχει από καιρό επενδύσει η TOTAL Τέλος οι σχέσεις με την Τουρκία θα είναι μάλλον δύσκολες – τουλάχιστον στην αρχή. Και τούτο όχι μόνο εξ αιτίας των θέσεών του περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και λειτουργίας της δημοκρατίας στην γειτονική μας χώρα, αλλά και διότι μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο της Αρμενικής Γενοκτονίας στη Γαλλία.

Αυτά ισχύουν με βάση όσα γνωρίζουμε τώρα. Σε κάθε περίπτωση, αυτήν την στιγμή. ισχύει απολύτως το «αρχή άνδρα δείκνυσι»!

Κλασσικό